Midges in Schotland: de complete survivalgids om zorgeloos te wandelen

Schotland. Dramatische kliffen die afdalen in turquoise baaien, oneindige Highlands die baden in gouden licht, en kastelen die als stille wachters over mistige meren turen. Het is een land dat je hart verovert met zijn ruige schoonheid en mystieke sfeer.

Maar er is één ding waar elke reiziger vroeg of laat mee te maken krijgt: midges.

Die piepkleine, bloeddorstige insecten die in enorme zwermen rondvliegen en je Schotse avontuur kunnen veranderen in een ninja-achtige dans van wild om je heen maaien. Wie voor het eerst met deze minibeesten kennismaakt, snapt meteen waarom locals er met een mengeling van frustratie en humor over praten. “Ach, the wee beasties are out today,” hoor je dan, terwijl een wolk van duizenden midges boven iemands hoofd hangt.

Toch mag je je niet laten afschrikken. Midges in Schotland horen er gewoon bij, net als haggis en de unieke Schotse humor. Met de juiste kennis en voorbereiding worden ze een te managen uitdaging in plaats van een reisnachtmerrie. En laten we eerlijk zijn: de adembenemende landschappen van de Isle of Skye, de verborgen watervallen in Glen Coe, en de eindeloze uitzichten tijdens het wandelen in Schotland zijn het absoluut waard.

Een trail door de Schotse Highlands brengt je naar plekken die toeristen in huurauto’s nooit bereiken. Je wandelt door vergeten valleien waar hertenkuddes grazen, klimt over bergkammen met 360-graden uitzichten, en kookt je avondeten aan de rand van spiegelgladde lochs terwijl de zon achter de bergen verdwijnt. Ja, er zullen midges zijn. Maar er zal ook magie zijn.

Laten we beginnen met de basics. Midges zijn geen muggen, al lijken ze er op het eerste gezicht op. Ze zijn veel kleiner – ongeveer 1 tot 3 millimeter – wat ze bijna onzichtbaar maakt tot ze met duizenden tegelijk om je hoofd zwermen. De officiële naam is Culicoides impunctatus, maar in Schotland worden ze gewoon “midges” genoemd, of soms liefkozend “the wee beasties.”

Er bestaan ruim 35 soorten midges in Schotland, maar slechts twee daarvan steken daadwerkelijk. En raad eens? De Highland midge is veruit de meest voorkomende en de meest irritante van het stel.

Het vrouwtje is de dader. Zij heeft bloed nodig voor de ontwikkeling van haar eitjes en zoekt daarom actief naar warmbloedige slachtoffers – waaronder jij, vrolijk wandelend door de Highlands met je rugzak. Het mannetje daarentegen leeft een vredig leven van nectar drinken en andere midges bevrucht houden.

Fun fact: een vrouwelijke midge kan tot vijf keer in haar korte leven haar eitjes leggen. Dat betekent dat ze meerdere keren op zoek moet naar een bloedmaaltijd. Je kunt wel raden wie dat te bieden heeft.

De beten zelf zijn niet gevaarlijk. Midges in Schotland dragen geen ziektes over zoals muggen in tropische gebieden. Maar de jeuk is intens en houdt vaak dagenlang aan. Bij mensen die gevoelig zijn kunnen de beten zelfs flink opzwellen. Het echte probleem is echter niet zozeer de beet zelf, maar het feit dat midges nooit alleen komen. Als je er één ziet, zijn er duizenden in de buurt.

Niet alle delen van Schotland zijn even erg. Als algemene regel geldt: hoe meer naar het westen en noordwesten, hoe meer midges. De Isle of Skye, Mull, Torridon, en de westkust van de Highlands zijn berucht. Deze gebieden hebben precies wat midges nodig: veel regen, vochtige vegetatie, beschutte valleien, en relatief milde temperaturen.

De oostkust en de Cairngorms zijn een stuk beter. Daar waait meer wind en is het droger, wat midges niet kunnen uitstaan. Edinburgh en Glasgow? Nauwelijks last van. De steden zijn te druk, te winderig, en te weinig vochtig voor grote midge populaties.

Maar juist die westkust – met haar dramatische kliffen, turkooizen baaien, en mystieke berglandschappen – is waar je wilt zijn. De Isle of Skye trekt niet voor niets miljoenen bezoekers per jaar. De Fairy Pools, de Old Man of Storr, de Quiraing: dit zijn de iconische plekken die Schotland zo bijzonder maken. En ja, daar zijn ook midges.

Een van de meest frustrerende momenten tijdens een trail is wanneer je eindelijk op die perfecte kampeerspot staat – een klein plateau met uitzicht over een glinsterende loch, omringd door bergen – en beseft dat je in een beschutte vallei staat zonder een zuchtje wind. Binnen seconden verschijnt de eerste midge. Dan de tweede. En dan ineens zijn er honderden.

Ervaren trekkers leren snel om kampeerplekken te kiezen op heuvels, kammen, of open plekken waar wind doorheen kan blazen. Een paar meter hoogteverschil kan het verschil maken tussen een helse avond en een nacht van pure rust.

Oké, de theorie is mooi, maar wat doe je er nu echt aan? Hier komt het arsenaal aan tactieken dat locals en ervaren trekkers hebben ontwikkeld na jaren van trial and error.

Laten we beginnen met de gouden regel: koop Smidge. Dit is het merk waar iedereen in Schotland op zweert. Het is geen gesponsorde tip, maar simpelweg realiteit. Andere anti-muggensprays werken nauwelijks tot niet tegen midges. Smidge wel.

Je vindt het in elke outdoor winkel, tankstation en zelfs supermarkt zodra je in de Highlands bent. De klassieke Smidge spray heeft een lichtzoete geur (veel prettiger dan DEET) en vormt een beschermende laag op je huid die midges afstoot. Spray het op je gezicht, nek, handen, en enkels – de plekken waar midges het eerst toeslaan.

Er zijn verschillende varianten: de originele spray, een lotion, en zelfs een stick voor je gezicht. De lotion is ideaal voor langere trektochten omdat een flesje langer meegaat. Smeer jezelf in voor je je tent uitgaat en vernieuw elke paar uur, vooral na zweten.

Midges zijn minimalistisch qua lichaamsbouw, maar ze kunnen wel door dunne stoffen heen steken. Een luchtig t-shirt is geen bescherming. Wat wel helpt:

• Lange mouwen en lange broeken – lijkt logisch, maar sommigen onderschatten dit. Zelfs op warme dagen kun je een lichte merino of synthetische laag dragen
• Lichte kleuren – midges worden sterker aangetrokken door donkere tinten. Beige, grijs, lichtblauw: allemaal betere keuzes dan zwart of marineblauw
• Dikkere stoffen – een softshell jas of fleece trui biedt meer bescherming dan een dun windjack
• Sokken over je broek – ja, het ziet er belachelijk uit, maar het werkt. Midges kruipen anders onder je broekspijpen

Sommige bedrijven maken zelfs speciale “midge-proof” kleding met extra fijnmazige weefsels. Als je meerdere weken in de Highlands gaat wandelen in Schotland, kan dit een investering waard zijn.

Wie voor het eerst een midge net ziet, denkt misschien dat het overdreven is. Een soort imkermasker voor wandelaars. Maar zodra je voor de eerste keer omringd wordt door een wolk van duizenden midges terwijl je probeert je pasta te koken, wordt het ineens de beste €10 die je ooit hebt uitgegeven.

Een midge net is een fijnmazig gaas dat over je hoofd en nek valt, vaak met een elastiek rond je middel. Je kunt gewoon door het net kijken en ademen, maar midges kunnen er niet doorheen. Het is vooral handig tijdens pauzes, bij het koken, of als je even wilt chillen op een mooie plek zonder constant te hoeven bewegen.

De truc is om het net ruim op te zetten zodat het niet tegen je gezicht plakt. Als het stof tegen je huid aankomt, kunnen midges er alsnog doorheen steken.

Je kunt midges niet vermijden, maar je kunt ze wel outsmarten.

• Loop door tijdens prime time – als je weet dat de avondschemering het ergste moment is, plan dan je etappe zo dat je tijdens die uren nog onderweg bent. Lopend met rugzak heb je veel minder last dan stilstaand bij een kampeerspot
• Zoek wind – ga na aankomst op je kampeerlocatie eerst rond of er een winderige plek in de buurt is. Zelfs 50 meter verderop kan het verschil maken
• Bouw je tent snel op – niet de tijd nemen om eerst lekker rond te hangen. Tent open, spullen erin, tent dicht. Eenmaal binnen ben je veilig

Sommige mensen zweren bij kampvuren of rookspiralen (coils). Rook verjaagt midges inderdaad, maar het effect is beperkt en zodra je van de wind af staat, komt de rook in je eigen gezicht. Bovendien zijn open vuren op veel plekken in de Schotse natuur niet toegestaan vanwege brandgevaar.

Rookspiralen zijn een optie als je op een vaste kampeerplaats staat, maar tijdens een meerdaagse trail zijn ze niet praktisch om mee te nemen.

Het klinkt misschien raar, maar de beste manier om met midges in Schotland om te gaan is door ze te accepteren als onderdeel van het avontuur. Locals doen dat ook. Ze klagen erover, maken er grappen over, maar laten hun leven er niet door beïnvloeden.

Je leert snel om je gedrag aan te passen. Ontbijt binnen je tent eten in plaats van buiten. Je tanden poetsen in recordtempo. Je tent opbouwen met de efficiëntie van een raceauto pitstop team. Het wordt een soort spel.

En eerlijk? De beste verhalen komen vaak van de momenten dat het even niet meezit. De avond dat je je pasta naar binnen schrokte terwijl je als een bezetene om je heen zwaaide. De ochtend dat je tijdens het afbreken van je tent per ongeluk twintig midges mee naar binnen liet. De keer dat je medewandelaar vergat Smidge te smeren en de volgende dag eruitzag alsof hij pokken had gehad.

Dit zijn de verhalen die blijven hangen. Die je later met een glimlach vertelt.

Want laten we niet vergeten waarom je überhaupt in Schotland bent. Voor die ochtend waarop je je tent uitkruipt en een hert geen tien meter bij je vandaan ziet grazen. Voor het moment dat je een bergtop bereikt en het hele eiland aan je voeten ligt, met de Atlantische Oceaan die zich uitstrekt tot de horizon. Voor de avond waarop de zon achter de Cuillin Mountains zakt en de hemel kleurt in tinten roze en goud die je alleen in deze uithoek van Europa vindt.

Een georganiseerde trail door de Schotse Highlands neemt je mee naar plekken die je zelf nooit zou vinden. Verborgen watervallen diep in ongerepte kloven. Kleine lochs omringd door heuvels waar kilometers in de omtrek geen mens te zien is. Uitzichtpunten waar je adem stokt omdat de schoonheid zo overweldigend is.

En het mooie is: op veel van die momenten zijn er geen midges. Als de wind opstaat, verdwijnen ze. Midden op de dag, in direct zonlicht, zijn ze nergens te bekennen. Op kammen en open plekken heb je vaak geen last.

Dus ja, er zullen momenten zijn waarop je jezelf afvraagt wat je hier doet terwijl een wolk midges je achtervolgt. Maar er zullen ook momenten zijn – véél meer momenten – waarop je in perfecte stilte over een spiegelgladde loch staart en beseft dat dit precies is waarom je hier bent.